Kinh Tế Đức: Khủng Hoảng Vì Không Chịu Vay Nợ

Nếu bạn bỏ lỡ những bài viết hay nhất gần đây:

Nhìn vào nền kinh tế Đức hiện nay:

Sản xuất công nghiệp giảm 15% từ đỉnh.

Giá trị gia tăng ngành sản xuất giảm 7% kể từ 2017.

GDP bằng hoặc giảm trong 9 trên 12 quý gần nhất.
Hàng trăm ngàn việc làm công nghiệp bị xóa sổ.

Thất nghiệp vượt mốc 3 triệu - cao nhất kể từ năm 2011.

Peter Leibinger - Chủ tịch BDI, liên đoàn công nghiệp lớn nhất nước Đức - tuyên bố:

“Khủng hoảng trầm trọng nhất trong lịch sử Cộng hòa Liên bang.”

Ông nhấn mạnh: đây không phải suy thoái chu kỳ. Và ông bác bỏ hoàn toàn nhận định cho rằng đây chỉ là tạm thời.

Nhìn lướt qua, câu chuyện có vẻ đơn giản: Đức mất khí đốt rẻ từ Nga, mất thị trường Trung Quốc, bị thuế quan Mỹ siết chặt. Ba cú sốc bên ngoài giáng cùng lúc.

Nhưng nhìn kỹ, câu chuyện phức tạp hơn rất nhiều - và đau đớn hơn, vì phần lớn vết thương là tự gây ra.

Năm 2007, Đức và Mỹ khởi đầu ở cùng một vị trí: nợ công khoảng 63–64% GDP. Từ đó, hai quốc gia đi hai con đường hoàn toàn trái ngược.

Mỹ vay mạnh, chi mạnh - và bùng nổ: GDP thực tăng khoảng 40% trong 18 năm.

Đức chọn con đường kỷ luật ngân sách tuyệt đối - một chính sách mang tên “Schwarze Null,” nghĩa đen là “số không đen” - tức ngân sách phải cân bằng hoặc thặng dư bằng mọi giá.

Năm 2009, Đức đi xa hơn: ghi luôn giới hạn nợ vào hiến pháp, cấm thâm hụt cấu trúc quá 0.35% GDP.

Không nước phát triển nào trên thế giới tự trói tay mình chặt đến vậy.

Kết quả? Nợ thấp nhất nhóm G7. Thặng dư thương mại khổng lồ. Và GDP gần như đi ngang kể từ trước đại dịch.

Paul Krugman - nhà kinh tế đoạt giải Nobel - phân tích:

Đức từ hình mẫu cho các nước học theo, giờ đã trở thành bài học cảnh báo - một lời cảnh tỉnh về cái giá của tư duy cứng nhắc.

Ông gọi đây là “sự trả giá của Schwarze Null”: 15 năm tôn thờ kỷ luật ngân sách, cắt giảm đầu tư công, để hạ tầng xuống cấp, để năng suất trì trệ.

Rồi khi ba cú sốc bên ngoài ập đến, nền tảng đã quá mục để chịu nổi.

Ba cú sốc bên ngoài chỉ là chất xúc tác. Nền tảng đã mục từ lâu - bị bỏ đói bởi chính kỷ luật ngân sách mà Đức tự hào nhất.

Pháp mắc kẹt trong bài toán phân bổ - một hạng mục chi tiêu (lương hưu 14% GDP) khóa chặt toàn bộ hệ thống.

Anh mắc kẹt trong bài toán tăng trưởng - vòng lặp thiếu đầu tư kéo dài nhiều thập kỷ.

Đọc lại bài viết về kinh tế Pháp và Anh tại:
- Kinh Tế Pháp: Nghèo Vì Lương Hưu?
- Nước Anh: Thiếu Đầu Tư Là Thứ Phá Hủy Nền Kinh Tế?

Đức mắc kẹt trong bài toán khó nhất: thừa nhận rằng chính thứ nó tự hào - tiết kiệm, kỷ luật, thặng dư - đã trở thành xiềng xích.

Tháng 3/2025, Đức sửa hiến pháp, vay 500 tỷ euro ngoài giới hạn nợ - tự phá vỡ nguyên tắc của chính mình. Đây là sự thừa nhận chính thức: Schwarze Null đã sai.

Câu hỏi còn lại: sự đảo chiều này có đến kịp không?

Sáu tháng trước, câu trả lời có vẻ thuận lợi: ba cú sốc vĩ mô - điều kiện thương mại, tài khóa, và tiền tệ - đang đồng thời đảo chiều. Đức cuối cùng cũng chịu chi tiền. Phe lạc quan có lý.

Rồi eo biển Hormuz bốc cháy. Cú sốc năng lượng quay trở lại

Câu hỏi đầu tư vì vậy không còn đơn giản là “Đức phục hồi hay không.” Câu hỏi đúng hơn: hai cú sốc đảo chiều còn lại có đủ mạnh để bù cho một cú sốc quay đầu?

Trong bài viết ngày hôm nay, Viet Hustler sẽ cùng bạn đọc bóc tách bài toán Đức - từ gốc rễ tự gây ra, qua ba cú sốc bên ngoài khuếch đại, đến canh bạc €500 tỷ.