Nếu phải chọn một hình ảnh tuần này để mình mô tả thị trường lao động Mỹ năm 2025, thì đó là một chiếc server nhìn bên ngoài vẫn chạy êm: đèn xanh sáng, dashboard báo “operational”, ping ổn định - nhưng mở nắp ra thì CPU đang nóng đỏ 95°C, quạt tản nhiệt gào thét 10.000 vòng/phút, và RAM thì chạm trần khi phải gánh hàng đống tác vụ không ai tối ưu. Số liệu chính thức vẫn đẹp như bảng kiểm tra hệ thống: thất nghiệp ~4%, tuyển ròng dương, job openings vẫn hàng triệu, “system stable”. Nhưng đời sống thật lại giống như lúc đứng cạnh cái máy chủ đó: bạn nghe tiếng rít của quạt, ngửi mùi kim loại hơi cháy, và bạn biết - có gì đó không ổn, dù màn hình vẫn báo xanh.
Lương tăng nhưng không theo kịp giá nhà, mobility đóng lại như tab Chrome bị treo, entry-level bị khoá tài khoản, hiring freeze lan rộng như bug chưa vá, và người làm văn phòng thì như đang chạy đa nhiệm 20 tab trong khi hệ thống chỉ chịu được 8. Không ai bị “shutdown” hàng loạt, nhưng mọi người đều cảm thấy “thermal throttling” - tương lai bị bóp nghẹt từng chút một.
AI không tạo ra job apocalypse ngay lập tức; nó giống một script chạy ngầm, không phá hệ thống trong ngày một ngày hai, nhưng âm thầm ăn RAM, chiếm CPU, và khiến mọi tác vụ trở nên nặng nề hơn. Và năm 2025, người Mỹ không thất nghiệp hàng loạt - họ chỉ đang sống trong một nền kinh tế đang tụt xung, chạy mãi mà không chạm ngưỡng nâng cấp.
Và chính trong trạng thái “máy vẫn chạy nhưng sắp nghẽn” đó, câu hỏi quan trọng nhất của năm 2025 không còn là: “Thị trường lao động có sụp không?”
Câu hỏi đúng phải là: “Hệ thống đang quá tải ở đâu, và tầng nào sẽ bị ép nhiệt đầu tiên?”
Bởi nếu nhìn sâu vào từng log file - sa thải, hiring, churn, wage growth, job openings - ta sẽ thấy một mô hình rất rõ: nền kinh tế Mỹ không crash, mà đang throttle.
Và tuần này, Viethustler sẽ cùng bạn mở từng lớp hệ thống này ra - như một kỹ sư mổ xẻ một server sắp quá nhiệt - để xem:
Làn sóng sa thải 2025 thật sự là gì? Tái cơ cấu, over-hiring hay AI-washing?
Vì sao thị trường lao động “mềm mà không vỡ”? Hiring vẫn dương, nhưng churn chậm, mobility tắc.
Vì sao job openings rơi mạnh nhưng không tạo suy thoái? Nhu cầu tuyển mới biến mất trước khi nhu cầu sa thải tăng.
Vì sao AI “nói to hơn làm”? Ảnh hưởng thật của AI đến 2025 không phải cắt người - mà là khóa cửa entry-level.
Vì sao người dân cảm thấy tệ hơn dù số liệu còn tốt?Real wage bị bào mòn, đường thăng tiến bị niêm phong, và xã hội bước vào “psychological recession”.
Và cuối cùng: 2025 không phải job apocalypse - mà là talent apocalypse.
AI không xóa việc làm, nó xóa những kỹ năng cũ; không đuổi người, nhưng khóa cửa với người mới.
Tất cả những điều đó tạo nên bức tranh đặc trưng nhất của thị trường lao động Mỹ năm 2025: một hệ thống vẫn chạy, nhưng đang nóng lên theo cách mà ai đã từng ngồi trước một máy chủ quá tải đều hiểu - nó chưa chết, nhưng nếu không nâng cấp, nó sẽ tự bóp nghẹt chính mình.
Bình luận (12)
bài viết rất hay, mô tả sự chuyển biến cuộc sống nhân loại y chang các bộ phim viễn tưởng. Nếu không có sự thay đổi rõ rệt về cấu trúc xã hội thì khả năng cao mấy chục năm nữa sự phân hoá về tầng lớp xã hội sẽ cực cao. Bài viết diễn tả chi tiết cách sự phân hoá sẽ hình thành, chung quy lại nếu không cố gắng liên tục qua các thế hệ thì sẽ bị bỏ lại dưới đáy ngay.
Cảm ơn bạn đã đọc bài viết và chia sẻ.
Mình may mắn (vẫn) có job ổn định. Mình có quen 1 bạn IT (profile khá giỏi) ra trường hơn 6 tháng không tự tìm đươc job mà phải nhờ vào mqh của phụ huynh. Cty mình cũng đã layoff một vài bộ phận (không rõ lý do gì), nhân viên thì hiểu nó là cảnh báo cho người ở lại lol. Có trường hợp nhảy việc qua cty khác, không adapt được nên xin về lại nhưng ác cái là cty mình đã close headcount đó luôn rồi. Automation đang là hot trend nhưng không phải nhân viên nào cũng có khả năng tự trang bị nên họ sẽ dậm chân tại chỗ trong khi living cost thì cứ tăng dần, vậy thực tế là đang đi lùi chứ không phải đứng yên. AI+robotics có thể tạo ra đợt khủng hoảng thừa về năng suất, còn người dùng (số đông) thì thiếu khả năng chi trả (không có tiền thì không có kem lol). Một chút cảm nhận cá nhân mình. Cám ơn bài viết rất thực tế của tác giả.
Cảm ơn bạn đã đọc bài viết và chia sẻ.
1 bài viết rất hay, thể hiện rõ thị trường việc làm hiện tại. AI đúng là 1 cơn sóng âm ỉ thay thế dần thị trường việc làm.
Cảm ơn bạn đã đọc bài viết và chia sẻ.
Đồng ý với tác giả. AI sẽ định nghĩa lại mức sàn của tuyển dụng.
Cảm ơn bạn đã đọc bài viết và chia sẻ.
Bài viết hay và đúng thực tế. Mình làm tech, ở team dùng AI để cải thiện operation cho công ty, ở trong ngân hàng lớn (trên 50,000 nhân viên). Dưới đây là vài cảm nhận của mình. AI là xu hướng tất yếu và sống còn sau này (ko đủ mạnh sẽ bị đào thải). Nên công ty phải đầu tư AI dù chưa biết hiệu quả ra sao. Trong mấy internal tech conference, AI lúc nào cũng được lắng nghe và chú ý nhất. Nên ai muốn thăng tiến, ko bị bỏ lại sau sẽ phải theo AI. Dúng như bài viết nói, nó tạo một rào cản rất lớn cho entry level, mình hướng dẫn cho nhiêud intern và fresh grate nhưng phải nói hiện tại lớp này đàn bị khá đuối. Với mình đã có kinh nghiệm, dùng AI học cái mới khá nhanh. Mình gần đây tham gia dự án mới, học công nghệ mới. Dùng AI giúp mình có mid-level knowledge chỉ trong 2 tuần, nếu ko có AI, mình sẽ cần ít nhất 3 tháng. Quan trọng là mình biết cần gì, thiếu gì để hỏi. Entry level ko thể làm vậy. Công ty sẽ ngày càng ép nhân viên dùng AI để nâng hiệu năng làm việc bằng nhiều cách khác nhau. Như CEO Shopify cũng nói, công ty chỉ cho thuê thêm người khi manager giải thích được vì sao AI ko làm được.
Cảm ơn bạn đã đọc bài viết và chia sẻ.
Cực kỳ hợp lý. AI giờ cũng giống như hồi 2000 khi Internet mới ra đời - dotcom là convenient word cho mọi thứ, nhưng thực tế vẫn còn xa (như Internet tới 2010s mới mature). 1 nghịch lý ở đây là mé Đông Á lại ưu tiên tuyển lao động trẻ (Trung Quốc với câu chuyện tuổi 35 là băm, Việt Nam nhiều chỗ cũng ưu tiên người dưới 30). Có thể có 1 làn sóng nhập cư ngược trong tương lai, khi người trẻ da trắng sang Á để trau dồi, và Mỹ nhập cư lao động có tay nghề giá rẻ. Cảm ơn Ryan và VH đã tiếp tục ra những bài viết chất lượng.
Cảm ơn bạn đã đọc bài viết và chia sẻ.
Đăng nhập để bình luận